Kanał RSS
Kanał RSS

Muzyka, która zmieniła bieg historii

Atsuko Seta plays Chopin
autor fot.: Adam Wilhelm

Czasy po drugiej wojnie światowej  były  niełatwe, tak więc  powrót do przedwojennych Konkursów Chopinowskich, najstarszych i najbardziej prestiżowych konkursów pianistycznych na  świecie, u wielu Polaków w kraju i zagranicą budził radość i nadzieję. Wielu machało ręką na to, że twórczości  i życiu Fryderyka  Chopina przypisywano nową  ideologię i  mówiono absurdy, choćby takie, że Chopin miał pochodzenie robotniczo – chłopskie. Być może robiono to celowo, o czym był przekonany Stefan Kisielewski,  bo czy twórczość obco klasowego kompozytora w czasach komuny można byłoby aż tak bardzo promować?  Faktem jest, że nie szczędzono wówczas  środków na kulturę, pod warunkiem, że była ona zgodna z ideałami socjalistycznego państwa.

Koncerty chopinowskie wraz z odpowiednimi  prelekcjami organizowano nawet dla środowisk robotniczo – chłopskich na terenie całej Polski, w świetlicach przyfabrycznych  czy domach kultury.

Chyba ówczesne władze nie zdawały sobie sprawy z tego, że pokazując  kulturę i sztukę minionych epok,  budziły w wielu  ludziach tożsamość narodową i patriotyzm. Bo Chopina czy Mickiewicza  nie dało się okroić, ocenzurować i zafałszować,  tak jak choćby historię Polski, którą po wojnie napisano na nowo. Na takie koncerty muzyki poważnej zaganiano nawet całe załogi ale niestety zmęczony lud pracujący,   uciekał z takich koncertów  jak się dało, nawet przez otwarte okna, jeśli sala znajdowała się na parterze. O robotnikach  uciekających  z koncertów przez okna, opowiadali pianiści, którzy jeździli z recitalami chopinowskimi po całej Polsce.

Dla dużej części społeczeństwa  najważniejsze było jednak to, że zakazany w czasie okupacji hitlerowskiej Chopin powrócił na salony.

Nie wolno też zapominać, że wielu artystów, choćby Witold Lutosławski, działało w czasie okupacji w polskim podziemiu muzycznym. Z narażeniem życia grano utwory wielkiego Romantyka spotykając się w zaufanych domach, w których organizowano też tajne komplety nauczania historii i języka polskiego.

Po latach okupacji niemieckiej, gdzie obowiązywał w Polsce zakaz wykonywania muzyki  Chopina pod rygorem  kary śmierci, nastąpiła eskalacja miłości do jego dzieł.

Dlatego pierwszy powojenny Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina w 1949 roku–  miał wymiar szczególny, tym bardziej, że przypadała jeszcze  100 letnia rocznica śmierci kompozytora.

Kolejny powojenny Konkurs Chopinowski  odbywał  się już  w świeżo odbudowanym gmachu Filharmonii Warszawskiej. Nowy budynek w  stylu surowego socrealizmu  całkowicie zatracił swój przepiękny, pierwotny charakter. Przedwojenny gmach Filharmonii Warszawskiej  był  neorenesansowo- neobarokowy, przebogaty i wzorowany na europejskich  operach XIX wieku a  przede wszystkim na Operze Paryskiej. Ale dla Warszawiaków  był to i tak sukces, bo wcześniejszy,  IV Konkurs Chopinowski odbywał się w budynku „Romy” na ul. Nowogrodzkiej, gdyż tylko tam ocalała jedyna w Warszawie sala koncertowa. 

Filharmonia Warszawska został doszczętnie spalona w 1939,  a w 1944  w czasie Powstania Warszawskiego zbombardowana.

Zresztą cała, przepiękna  architektonicznie stolica, zwana Paryżem Północy,  legła w  gruzach, a   powojenne pokolenie,  żyło w dwóch światach: wspaniałych  wspomnień  z dwudziestolecia międzywojennego i ponurej  rzeczywistości.

Konkursy  Chopinowskie  przybliżały wielu ludziom czasy przedwojennej, wytwornej Warszawy, owych salonów romantycznych,  gdzie w domach grano utwory Fryderyka Chopina,  śpiewano pieśni Stanisława  Moniuszki, recytowano dzieła Juliusza  Słowackiego czy Adama Mickiewicza.

 Na V Konkurs Chopinowski, który odbył się w  1955 roku,  przyjechała sama królowa belgijska Elżbieta Gabriela Bawarska, co w ówczesnych czasach było ewenementem. W trakcie tego konkursu,  Filharmonia Warszawska została uhonorowana mianem Filharmonii Narodowej i do dziś stoi na straży  dziedzictwa światowej  kultury muzycznej, również poprzez Międzynarodowe Konkursy Chopinowskie, które odbywają się co 5 lat. Warto też przypomnieć, że Polakami zwycięzcami  tych konkursów byli : Halina Czerny Stefańska (1949, ex aequo), Adam Harasiewicz (1955),  Krystian Zimerman(1975)  i Rafał Blechacz (2005).

 Fryderyk Chopin, w czasach terroru stalinowskiego, percepcją swoich dzieł, które zachwycają i zdumiewają, budził  świadomość narodową Polaków. Jego muzyka  pokazywała najdoskonalszy wyraz dążenia Polski do niepodległości i niewątpliwie miała dobroczynny wpływ na zmiany   w  historii  naszego narodu.

W obecnym  stuleciu, pełnym  eksperymentów w zakresie techniki dźwiękowej i niezrozumiałych form ,  w epoce burzycieli tradycji, utwory Fryderyka Chopina- wieszcza narodowego, oprą się wszystkim próbom,  jako arcydzieła  wszechczasów.


Powiązane filmy z Google Video

Loading...
Loading...