Kanał RSS
Kanał RSS

Ona pomagała więźniom…. Karolina Lanckorońska

Ona pomagała więźniom…. Karolina Lanckorońska

Ona pomagała więźniom…. Karolina Lanckorońska

Hrabina Karolina Lanckorońska urodziła się 11 sierpnia 1898 w Buchberg, jej ojciec z zawodu był prawnikiem a z zamiłowania historykiem sztuki, kolekcjonerem obrazów, właścicielem ogromnych majątków i pałaców w Rozdole, Komarnie, Jagielnicy.

Karolina  w 1920 roku ukończyła prywatne niemieckie gimnazjum w Wiedniu po czym    rozpoczęła studia humanistyczne na Uniwersytecie Wiedeńskim. W maju 1926 roku obroniła pracę doktorską i otrzymała stopień dr historii sztuki. Po śmierci ojca w 1933 roku Karolina otrzymała majątek w Komarnie. Była to jedna z przyczyn, dla których Karolina w październiku 1934 roku przeniosła się na stałe do Lwowa, gdzie na UJK została wykładowcą historii sztuki współczesnej. We Lwowie zrobiła habilitację - dr hab. historii sztuki i była pierwszą kobietą z tym stopniem na Uniwersytecie Lwowskim – mecenas kultury, wybitny naukowiec oraz laureatka wielu nagród. Wykłady we Lwowie prowadziła do momentu zajęcia Lwowa w nocy 22 września 1939 roku przez armię sowiecką.

Wydarzenia z tych dni opisuje w swych pamiętnikach, które zostały wydane po zakończeniu wojny. W kwietniu 1940 roku Karolina potajemnie opuściła Lwów, dostała się do Krakowa gdzie wstąpiła do Armii Krajowej i rozpoczęła pracę w Radzie Głównej Opiekuńczej. W tej roli czuła się dobrze, wiedziała, że na jej pomoc czekają ranni, którym, robiła opatrunki, więźniowie, którym przynosiła jedzenie i odzież. Jednym z jej obowiązków byłą najbardziej niebezpieczna praca na rzecz więźniów a to dlatego, że jej wysokie rodowe pochodzenie, biegła znajomość języka niemieckiego, kultura, takt a jeszcze jej szalona odwaga otwierały dla jej działalności drzwi do gestapowskich urzędów.

W krótkim czasie Karolina otrzymała rozkaz od płk. Bora-Komorowskiego, który pełnił funkcję komendanta krakowskiego okręgu ZWZ Rządu Polskiego na Kraków. Rozkaz dotyczył dokładnego zbadania okoliczności aresztowania profesorów lwowskich uczelni, którzy zniknęli na początku lipca i sierpnia 1941 roku. Karolina pod koniec września 1941 r.  udała się do Lwowa aby wszcząć poszukiwania „zaginionych” i dokładnie ustalić fakty popełnionej zbrodni.

W styczniu 1942 r. przyjechała do Stanisławowa gdzie w obszernej formie powierzono jej całą sprawę zniknięcia 250 osób z inteligencji Stanisławowa. Po otrzymaniu takiej informacji postanowiła zgłosić się do komendanta gestapo, który był odpowiedzialny za aresztowanie profesorów, aby zaprotestować i zażądać godnego traktowania więźniów. Ten odmówił możliwości udzielenia pomocy żywnościowej więzionym. Niebawem pojawiły się pierwsze trudności gdyż Karolina stała się obiektem „zainteresowań” gestapo i została przesłuchana przez tego samego człowieka, który odpowiadał za zniknięcie inteligencji. Zamierzał on uzyskać podstawy do jej aresztowania. Chciano postawić jej zarzut prowadzenia nielegalnej działalności jednak odparła go, okazując pełnomocnictwa właściwych władz niemieckich. Po kilkugodzinnym przesłuchaniu zwolniono ją. Po tym wydarzeniu jeszcze około trzech tygodni spełniała swe obowiązki w Stanisławowie.

Karolina Lanckorońska została aresztowana 12 maja 1942 roku w Kołomyi, skąd przewieziono ją do Stanisławowa, gdzie stwierdzono, że na podstawie wcześniejszych zeznań trafi do obozu w Ravensbrück. Zirytowany jej manifestowaniem patriotyzmu szef Gestapo, przyznał się do współudziału w zamordowaniu profesorów lwowskich. W taki o to sposób Karolina właśnie tu, w Stanisławowie dowiedziała się prawdy o tajemniczym zniknięciu.

O aresztowaniu Karoliny Lanckorońskiej i skazaniu jej w Stanisławowie na śmierć jej usłyszał w radiu jej brat, który wstawił się za siostrą na dworze włoskim. Wkrótce po tym z rozkazu Himlera Karolina została przewieziona  do Berlina, gdzie wyrok śmierci został zmieniony na pobyt w obozie koncentracyjnym w Ravensbruck, w którym to została prawie do końca wojny. Po zakończeniu wojny cały  świat został poinformowany o wszystkich zbrodniach, a szef Gestapo -  Krüger skazany na dożywocie za mordy w Stanisławowie.

 Karolina Lanckorońska zostanie zapamiętana jako wspaniała Polka-patriotka, której czyny i osiągnięcia wojenne, oprócz licznych późniejszych wyróżnień, laudacji i orderów, przyniosły stopień porucznika Armii Krajowej i Krzyż Walecznych.

Karolina Lanckorońska zmarła 25 sierpnia 2002 w Rzymie a 12 września spoczęła na rzymskim cmentarzu Campo Verano przy bazylice San Lorenzo fuori le mura.

 Źródło: stanoslavov.net
Opracowała Joanna Nowicka