Kanał RSS
Kanał RSS

"TEATR DZIECIĘCY MÓJ WIDZĘ OGROMNY" - cz.2

„Przebudzenie lasu” to następne doskonałe ćwiczenia oparte na kontrastach forte — piano. Improwizujemy cichy wiatr (instrumenty, szeleszczące papiery, głos). Dzieci grające rolę drzew podnoszą do góry ręce – gałęzie, poruszają palcami – liśćmi, podnoszą wolno głowy i wolno wstają (siedziały po turecku na podłodze), porywa je wichura, głośna muzyka staje się jeszcze głośniejsza, zrywa się huragan, wyrywa drzewa z korzeniami, które padają. Burza przechodzi i wszystko wraca do normy. Zaczyna świecić słońce i słychać śpiew ptaków (nagranie leśnych głosów lub wprowadzenie instrumentów o najwyższym brzmieniu). Można pokazać kontrast dur — mol, tańcząc wesołe i smutne tańce, i kontrast wolno — szybko, pokazując ćwiczenia pod nazwą „Film”. Dzieci muszą odtańczyć trzy razy jakiś taniec (kwiatów, baloników czy odlot np. bocianów) w tempie normalnym, przyspieszonym (jak ze starego filmu) i zwolnionym (tak jak pokazywane są zwolnione ujęcia np. wyczynów sportowych w telewizji). Ostatnia zabawa, którą opiszę, polega na odgadywaniu czynności pokazywanych gestami. Bawią się w nią dorośli w turniejach telewizyjnych, a jest to stara podwórkowa zabawa. Polega na tym, że dziecko umawia się z nauczycielką, co ma pokazać (np. pokazuje gestami, że gra na skrzypcach), a dzieci odgadują. Która grupa pierwsza bezbłędnie odpowie, otrzymuje punkt i wygrywa. Dzieci zagrają wszystko: drzewa, ptaki, zające, ale najchętniej chcą grać ludzi, zwłaszcza postacie pozytywne, tajemnicze, przywódcze. Trzeba się solidnie napracować, żeby dzieci zrozumiały, że ostatnioplanowe role albo postacie negatywne też trzeba zagrać i mogą być one atrakcyjne i satysfakcjonujące dla odtwarzających je. Pisząc scenariusze, brałam pod uwagę, żeby sprawiedliwie i bez wywoływania zazdrości obdzielić wszystkich rolami i funkcjami.

Ale sam termin — scenariusz jest nie do końca dla wszystkich jasny. Dlatego wyjaśnię pokrótce powstałe wątpliwości. Scenariuszem literackim są gotowe utwory sceniczne, zwane potocznie sztukami. Scenariusz reżyserski polega na tym, że reżyser szczegółowo rozpisuje na piśmie (didaskalia) i w rysunkach tok akcji oraz sytuacji scenicznych wystawianego utworu.

Taki scenariusz, jeżeli jest robiony na potrzeby teatru, nazywa się partyturą, podobnie jak utwór muzyczny rozpisany na orkiestrę. Scenariusz reżyserski robiony na potrzeby filmu nazywa się scenopisem i powstaje przy współpracy operatora, scenarzysty, dekoratora itp. Reżyser teatralny czy filmowy może skorzystać z gotowego utworu scenicznego (w którym są już rozpisane dialogi, monologi i komentarze) lub może przygotować adaptację.

W szkole dzieci często przygotowują własne scenariusze z fragmentów przerabianych lektur czy z życia szkoły. Scenariuszem mogą być montaże piosenek, prozy i wierszy. W przypadku teatru szkolnego nie trzeba tak szczegółowo opisywać toku akcji i sytuacji scenicznych, wystarczą generalne polecenia (np. ,,…Kotki całują się i uciekają w różne strony”). Nie ma sensu szczegółowo opisywać zachowań aktorów w czasie i między dialogami. Zachowanie się w czasie grania na scenie jest sprawą indywidualną, każdy pokazuje siebie inaczej, w zależności od tego, jak przeżywa swoją rolę. Wiadomo, że dzieci nie są aktorami, ale celowo wszędzie piszę, że „grają na scenie” zamiast występują, chcąc podkreślić, że równie silnie angażują się i przeżywają działania sceniczne jak dorośli, profesjonalni artyści, których naśladują.

W 1999 roku został wydany przez wydawnictwo Prószyński i S-ka mój „Teatr marzeń”. Jest to zbiór gotowych scenariuszy, w którym reżyserskie uwagi, choć generalnie ogólne, są pomocne w budowaniu dziecięcych spektakli.

„Teatr marzeń” powstał na zamówienie moich uczniów, którzy życzyli sobie, aby występowały w nim konkretne postacie, takie jak Strach na Wróble, Tycio Tyranozaur, Choinki, Koty itd. Ja tylko napisałam dialogi, monologi, komentarze (narracje) i wymyśliłam sytuacje dramaturgiczne.

Myślę, że walorem wszystkich scenek jest łatwy język i krótkie dialogi. Stwarza to możliwość szybkiego zapamiętania i odtwarzania tekstu. Prosta fabuła utworów pozwala na swobodną interpretację, w trakcie której, bez uszczerbku dla sensu utworu, dziecko może wpleść własne myśli i słowa. Jest to zgodne z koncepcją współczesnego teatru dziecięcego, gdzie odchodzi się od takiego pojęcia jak „nauka tekstu”. Dziecko poznaje tekst w konkretnych, budowanych przez siebie sytuacjach scenicznych.

Pracując jakiś czas z grupą teatralną można zaproponować dzieciom jeszcze inną zabawę, tym razem w prawdziwy teatr.

Przynosimy na zajęcia wybrany utwór sceniczny. Po zapoznaniu się z jego treścią i omówieniu z dziećmi, jeśli tylko wyrażą na to ochotę, przystępujemy do realizacji przedstawienia. Już na samym początku informujemy je, że jest to sztuka, którą będą musiały same wystawić. Jedna grupa dzieci zajmie się przygotowaniem spektaklu, a druga dostanie do zagrania role. Potem będzie zmiana. Aktorzy staną się obsługą teatru, a obsługa aktorami.

Mówiąc o wszystkich bohaterach występujących w utworze, powinniśmy stworzyć wokół nich atmosferę takiego czaru i tajemniczości, żeby dzieci duchu marzyły o zgraniu każdej roli z tej sztuki, nawet niepierwszoplanowej. Na początku wszyscy chcą być aktorami. Zgłaszają się na ochotnika. Zaczynają śledzić losy bohaterów, z którymi już próbują się identyfikować. Są niebywale skupione, nie ma żadnej nudy, objawiającej się rozmowami czy głośnym zachowaniem. Jest spokój, cisza. Można omawiać dialogi i różne sytuacje na scenie. Dzieci są wrażliwe na każde nasze słowo. Skupione i wpatrzone w nas, już zaczynają żyć życiem scenicznych postaci, wyobrażając siebie w ich roli.

Zanim dzieci zaczną budować swoje własne przedstawienie, muszą najpierw rozdzielić między siebie funkcje, jakie będą spełniać w teatrze. Teatr, który stworzą, daje możliwości ciągłych zmian. Dzisiejszy reżyser innym razem będzie aktorem, a aktor oświetleniowcem. Po kolei wszyscy poznają różne zawody związane z obsługą spektaklu i, co bardzo istotne, każdy będzie potrzebny i ważny. Najpierw dzieci wybierają wśród siebie reżysera. Zazwyczaj jest nim kolega, który ma decydujące zdanie w klasie (grupie) i góruje nad innymi dziećmi. Na tej samej zasadzie dzieci wybierają przewodniczącego klasy.

Reżyser dobiera sobie asystenta (z reguły wybierze swego najlepszego kolegę). Reżyser wraz z asystentem naradzają się i wybierają kolejno: scenografa, który jest też kostiumologiem, charakteryzatora, rekwizytora, fryzjera, szewca, garderobiane. Kiedy przygotujemy zespół odpowiedzialny za wygląd sceny i aktorów, wybierzemy jeszcze oświetleniowca, a on — odpowiedzialnych za bezpieczeństwo przeciwpożarowe dwóch strażaków. Funkcje strażaków są prestiżowe, gdyż w szkole czy w przedszkolu jest zakaz używania otwartego ognia. Następnie wybieramy dźwiękowca (przygotowującego podkład muzyczny), choreografa, suflera, organizatora widowni, który dobiera np. dwie bileterki, ewentualnie portiera i kasjerkę. Następnie wybieramy najważniejszą osobę w teatrze, czyli inspicjenta, i na koniec aktorów.

Reżyser również odgrywa rolę dyrektora teatru. Duchem opiekuńczym, wspomagającym wszystkich, jest nauczyciel (instruktor), który czuwa, aby wybór obsługi spektaklu był prawidłowy. Starsze dzieci mogą nawet przygotować razem z nauczycielem tabelę przedstawiającą pracowników teatru, co przyda się im, jeśli rzeczywiście zechcą same wystawić jakieś przedstawienie lub pójdą do prawdziwego teatru.

TABELA:

1. autor

2. reżyser,asystent reżysera

3. scenograf, kostiumolog

4. choreograf

5. kompozytor, dźwiękowiec

6. oświetleniowiec

7. aktorzy

8. obsługa spektaklu: kasjer, portier, bileterka, organizator widowni, kurtyniarz, strażacy, rekwizytor, charakteryzator, fryzjer, szewc, garderobiana, sufler, inspicjent.


Powiązane filmy z Google Video

Loading...
Loading...