Kanał RSS
Kanał RSS

Kazimierz Twardowski - autorytet intelektualny i moralny

Kazimierz Twardowski - autorytet intelektualny i moralny.
Fot. Olesińska

Patronem Fundacji Europejskie Centrum Wspierania Inicjatyw Społecznych jest Kazimierz Twardowski - wybitny polski filozof i psycholog, twórca lwowsko-warszawskiej szkoły, która była najbardziej znaczącą szkołą w historii filozofii polskiej.

Uczony ten zajął naczelne miejsce pod względem ugruntowania metodologii badawczej i definicyjnej w naukach filozoficznych i psychologii eksperymentalnej oraz nowej teorii podziału nauk na aprioryczne i empiryczne. Szkoła Twardowskiego we Lwowie stała się zaraz po odzyskaniu niepodległości pierwowzorem dla ośrodków filozoficznych na polskich uniwersytetach w Warszawie, Wilnie, Poznaniu i Krakowie. Kazimierz Twardowski był autorytetem intelektualnym i moralnym, był człowiekiem - instytucją w nauce polskiej pierwszej połowy XX wieku.

Kazimierz Twardowski urodził się w polskiej rodzinie wysokiego urzędnika administracji austriackiej zamieszkałej w Wiedniu 20 października 1866 roku. Był kuzynem lwowskiego arcybiskupa Bolesława Twardowskiego. Przez osiem lat kształcił się w słynnym wiedeńskim gimnazjum Theresianum, gdzie zdał egzamin maturalny z najwyższą oceną. Następnie rozpoczął studia pod kierunkiem Franza Brentano na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu wiedeńskiego. Studiował także filologię klasyczną, matematykę i fizykę. Doktorat z filozofii obronił w 1891. Jego praca habilitacyjna "O treści i przedmiocie przedstawień" okazała wzorem koncepcji filozoficznych XIX i XX w i miała znaczący wpływ na na poglądy czołowych filozofów europejskich w tym Husserla.

Studia uzupełniał w Lipsku i Monachium w laboratoriach psychologicznych Wilhelma Wundta i Carla Stumpfa. W 1894 roku habilitował się na Uniwersytecie Wiedeńskim ale jako Polak nie mógł liczyć na karierę naukową w Austrii. Chcąc wykładać filozofię po polsku i dla Polaków, w 1895 przeniósł się na Uniwersytet Lwowski. W 1895 roku został mianowany profesorem filozofii na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie pracował do końca życia. Nie skorzystał z dwukrotnego zaproszenia do pracy na Uniwersytecie Warszawskim, chociaż był współorganizatorem uniwersytetu polskiego w 1915.

Zmarł 11 lutego 1938 roku, w Milanówku. Żył 72 lata.

Kazimierz Twardowski był wybitnym, charyzmatycznym wykładowcą i dydaktykiem, był przeciwnikiem zarówno metafizyki powiązanej z religią i poezją, jak i pozytywizmu, relatywizmu i sceptycyzmu.

Wprowadził do filozofii rozróżnienie między treścią i przedmiotem wyobrażenia, a także między wyobrażeniem i aktem wyobrażenia, dzięki czemu przyczynił się do rozwoju fenomenologii.

Na jego wykłady obowiązkowe dla wszystkich studentów Wydziału Humanistycznego i Wydziału Prawa, takie jak: "Zarys historii filozofii", "Zarys logiki", "Wstęp do psychologii", "Życie psychiczne a układ nerwowy", "Rozwój filozofii nowożytnej", przychodziło ponad dwa tysiące osób. Wielu studentów przyjeżdżało z innych miast. Władze uczelni zmuszone były wynajmować największe sale we Lwowie.Wykłady zaczynały się o wczesnej porze, punktualnie o godzinie 8.00.

Tak wykłady wspomina jeden z jego słuchaczy, Kazimierz Michałowski:

cytuję." Punktualnie o godz. ósmej rano Kazimierz Twardowski przy świetle palników gazowych rozpoczynał swe wykłady z logiki, w największym podówczas audytorium, w starym budynku uniwersyteckim przy ulicy św. Mikołaja, na drugim piętrze. Sala - jak zawsze - była pełna. Biada studentowi, choćby nawet nosił mundur kapitana lub majora, gdyby spóźnił się bodaj o minutę na wykład. Profesor wówczas przerywał wykład i lustrował swoim przenikliwym spojrzeniem nieszczęśnika, który jak niepyszny wślizgiwał się do ławek lub stawał pod ścianą. Było naprawdę rzeczą zastanawiającą, jak ci ludzie, którzy rozkazywali plutonom, kompaniom czy nawet batalionom, których uczono z pogardą patrzeć na cywilów, tracili przed obliczem profesorów swoją butną postawę, pewność siebie i pomimo Virtuti Militari czy Krzyżów Walecznych zdobiących niejednokrotnie ich piersi, zachowywali się z uszanowaniem, a nawet pokornie. Zrozumiałem wówczas dobrze potęgę autorytetu prawdziwej wiedzy. Wykłady Kazimierza Twardowskiego były chyba najlepszymi, jakich kiedykolwiek w życiu słuchałem. Miał on przedziwny dar przedstawiania najtrudniejszych zagadnień w sposób tak prosty i oczywisty, że każdemu uważnie słuchającemu wydawało się, ze słucha rzeczy łatwych" koniec cytatu "Ze wspomnień" Kazimierza Michałowskiego

Kazimierz Twardowski stworzył we Lwowie Instytut Psychologiczny i laboratorium psychologiczne i jednocześnie zakładał Lwowskie Towarzystwo Pedagogiczne. W roku 1904 był inicjatorem powstania Polskiego Towarzystawa Filozoficznego, które istnieje do dnia dzisiejszego. Współtworzył „Studia Philosophica" oraz czasopisma „Przegląd Filozoficzny" (1897) i „Ruch Filozoficzny" (1911), ukazujące się z przerwami do dziś, organizował zjazdy filozoficzne, w tym trzy w okresie międzywojennym,

Na Uniwersytecie pełnił funkcje prodziekana, dziekana i rektora ( w czasie I wojny światowej Kazimierz Twardowski jako rektor Uniwersytetu Lwowskiego walczył o zachowanie polskiego charakteru uczelni przeciwstawiając się nieprzychylnemu Polakom, austriackiemu ministrowi oświaty, Hussarkowi). Przewodniczył Towarzystwu Nauczycieli Szkół Wyższych (1905-1911) i Radzie Naukowej Kasy imienia Mianowskiego (1922-1932). Przyczynił się do utworzenia we Lwowie gimnazjum żeńskiego i kursów akademickich dla kobiet, przewodniczył komisji egzaminacyjnej dla kandydatów na nauczycieli szkół średnich. A nie są to wszystkie przejawy działalności Twardowskiego. Był „nauczycielem nauczycieli", jego uczniowie pracowali na wszystkich polskich uniwersytetach i w wielu liceach. Kazimierz Twardowski wykształcił plejadę (ponad 30) wybitnych profesorów filozofii i psychologii. Do wielkich autorytetów, byłych wychowanków profesora Kazimierza Twardowskiego należą min..Tadeusz Czeżowski, Kazimierz Sośnicki, Kazimierz Ajdukiewicz, Roman Ingarden, Izydora Dąmbska, Tadeusz Kotarbiński, Władysław Witwicki, Jan Łukasiewicz, Leopold Blaustein a w dziedzinie humanistyki znaczące nazwiska to: Juliusz Kleiner, Manfred Kridl, Jerzy Kuryłowicz, Zygmunt Łempicki, Ryszard Gansiniec, Mieczysław Gębarowicz.

Prywatnie Kazimierz Twardowski - współtwórca nowoczesnego życia naukowego w Polsce był ciepłym i bardzo towarzyskim człowiekiem. Często spędzał wolny czas w kawiarni Szkockiej w gronie zaprzyjaźnionych filozofów i matematyków. Mimo kosmicznej wiedzy jaką posiadał nie należał do uczonych przykutych do katedr. Temu wybitnemu uczonemu i wykładowcy towarzyszyła równie intensywna działalność organizacyjna.

Najważniejsze naukowe dzieła Kazimierza Twardowskiego to kolejno publikowane:

Wyobrażenia i pojęcia, Zasadnicze pojęcia dydaktyki i logiki, O psychologii, jej przedmiocie, zadaniach, metodzie, stosunku do innych nauk i o jej rozwoju, O patriotyzmie, O istocie pojęć, Rozprawy i artykuły filozoficzne, które ukazały się w rozszerzonym wydaniu jako Wybrane pisma filozoficzne.


Powiązane filmy z Google Video

Loading...
Loading...